Phubbing: Ένα ανησυχητικό κοινωνικό φαινόμενο που απασχολεί όλη την οικογένεια

Η πιο σύγχρονη και συνηθισμένη μορφή κοινωνικής απόρριψης ονομάζεται phubbing και απασχολεί όλες τις ηλικίες. Ο όρος μπορεί να μην σας είναι γνωστός, η εικόνα όμως σίγουρα σας είναι απολύτως οικεία. Η λέξη phubbing προέρχεται από το phone και το snubbing και είναι η σαρωτική συνήθεια να αγνοείς την παρέα σου και να ασχολείσαι με το κινητό σου. Ένα φαινόμενο που επεκτείνεται ραγδαία, συναντάται παντού σε παρέες ενηλίκων και εφήβων και, πλέον, δεν φαίνεται καν παράδοξο.

Το phubbing δεν εντάσσεται μόνο στις πιο αγενείς σύγχρονες συμπεριφορές. Μπορεί να καταστρέψει σχέσεις, να μεταβάλλει χαρακτήρες, να αποτελέσει αιτία κοινωνικού αποκλεισμού, να παρέμβει αρνητικά στην ψυχική υγεία και -σε αντίθεση με άλλες μορφές κοινωνικής απόρριψης- μπορεί να λάβει χώρα οπουδήποτε και οποτεδήποτε, ακόμη και μεταξύ φίλων, παιδιών και γονιών ή μελών ενός ζευγαριού.

Οι phubbers συγκεντρώνουν την προσοχή τους στην οθόνη του κινητού, με αποτέλεσμα να χάνουν την ουσία της επικοινωνίας και να κάνουν τους άλλους να αισθάνονται άβολα. Κάπως έτσι θα αισθάνθηκε και ο Αυστραλός φοιτητής Αλεξ Χέιγκ, που το 2012 εφηύρε τον όρο, ανταποκρινόμενος στον διαγωνισμό του Λεξικού Macquarie, το οποίο αναζητούσε μια λέξη για να περιγράψει το νέο τότε φαινόμενο. Την ίδια χρονιά βγήκε «στον αέρα» και η εκστρατεία «Σταματήστε το phubbing» (Stop Phubbing Campaign), με στόχο να επισημάνει τους κινδύνους και να αναχαιτίσει την εξάπλωση του φαινομένου.

Οι πρώτοι χρονικά που υπέκυψαν στην τάση ήταν, φυσικά, οι έφηβοι, που έτσι κι αλλιώς έχουν σχέση εξάρτησης με την τεχνολογία. Το πρόβλημα, ωστόσο, πήρε άλλες διαστάσεις από τη στιγμή που το phubbing έγινε αναπόσπαστο κομμάτι και της ενήλικης ζωής. Γιατί πώς θα πείσεις το παιδί να αφήσει την εικονική επικοινωνία και να ασχοληθεί με την ουσιαστική επαφή, όταν βλέπει πως phubbers είναι και πολλοί από τους ίδιους τους γονείς;

Στην περίπτωση του παιδικού phubbing, πάντως, τα πράγματα είναι πολύπλοκα. Σύμφωνα με το αμερικάνικο κέντρο απεξάρτησης και ψυχικής υγείας εφήβων Newport Academy, η μανία του phubbing είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα του παιδικού εθισμού στο κινητό, που μπορεί να οδηγήσει σε αναπτυξιακές διαταραχές, καθώς και σε διαταραχές συμπεριφοράς.

Η συμπεριφορά – τα σημάδια

Το phubbing έχει συγκεκριμένα συμπτώματα και, μάλιστα, εύκολα αναγνωρίσιμα. Οι phubbers συνήθως:

  • Ελέγχουν διαρκώς την οθόνη του κινητού τους -ακόμη και με κλεφτές ματιές- κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης.
  • Παίρνουν στα χέρια τους το τηλέφωνο και ασχολούνται με αυτό αμέσως μετά το πέρας του διαλόγου, αλλά και σε κάθε μικρή παύση, ακόμη και σε πολύ σοβαρές συζητήσεις, ακόμη και αν ο διάλογος είναι εποικοδομητικός, διασκεδαστικός ή έντονος.
  • Έχουν την συσκευή πάντα κοντά τους, δίπλα στο πιάτο, το ποτήρι ή και στα χέρια τους.
  • Διακόπτουν διαρκώς τις συζητήσεις, για να απαντήσουν σε κάποιο μήνυμα ή κάνουν παράλληλα δύο διαλόγους, έναν δια ζώσης και έναν στο Διαδίκτυο.
  • Μιλούν και παράλληλα βρίσκονται στο Διαδίκτυο, τσεκάρουν το προφίλ τους, ποστάρουν στα κοινωνικά δίκτυα, παίζουν online παιχνίδια.
  • Απομονώνονται, με την προσοχή τους να αφιερώνεται όχι στα πρόσωπα που βρίσκονται δίπλα τους, αλλά στη συσκευή τους, ανεξάρτητα από τον περιβάλλοντα χώρο ή την κοινωνική δραστηριότητα.

Phubbing και εφηβεία

Το 2012, όταν ο όρος phubbing ήταν ακόμα μια ολοκαίνουρια λέξη, η έρευνα του αμερικάνικου μη κερδοσκοπικού οργανισμού Common Sense Media για τον αγαπημένο τρόπο επικοινωνίας των εφήβων κατέγραφε πως μόλις το 12% προτιμούσε το Διαδίκτυο. Σήμερα η αντίστοιχη έρευνα αποκαλύπτει ότι τα δύο τρίτα των παιδιών, ηλικίας 13 έως 17 ετών, προτιμούν την επικοινωνία μέσω Internet αντί της διαπροσωπικής επαφής.

Κατά έναν ειρωνικό τρόπο το phubbing οδηγεί στην αύξηση της χρήσης του κινητού και ειδικά της ενασχόλησης με τα κοινωνικά δίκτυα, μέσα από έναν φαύλο κύκλο. Οι άνθρωποι που το αντιμετωπίζουν αισθάνονται απόρριψη. Πληγωμένοι από αυτήν την απόρριψη «αναγκάζονται» να καταφύγουν και εκείνοι στο κινητό τους, αναζητώντας στα κοινωνικά δίκτυα την επιβεβαίωση και την προσοχή που δεν παίρνουν από τον συνομιλητή τους. Αυτή η επίπτωση είναι πιο έντονη στην ευαίσθητη εφηβική ηλικία, οπότε και η ανάγκη για αποδοχή είναι σαρωτική.

Από την άλλη, η αυθεντική επικοινωνία και αλληλεπίδραση έχουν ρόλο-«κλειδί» στην ψυχική υγεία του εφήβου. Όταν αυτή η ανάγκη απειλείται από συμπεριφορές όπως το phubbing, απειλείται επίσης η ψυχική υγεία του παιδιού. Η εντατική ενασχόληση με το Διαδίκτυο και το κινητό τηλέφωνο μειώνει τον χρόνο διαπροσωπικής επαφής, με αποτέλεσμα η επικοινωνία στην πραγματική της διάσταση να φτάσει να φαντάζει στο μυαλό των παιδιών κάτι λιγότερο οικείο, δύσκολο, ή ακόμη και τρομακτικό.

Βήματα προς την ελευθερία

Η απεξάρτηση από το phubbing -είτε πρόκειται για ενήλικες, είτε για παιδιά- θέλει μέθοδο και συνέπεια. Εφαρμόστε τέσσερις κανόνες καλής κοινωνικής συμπεριφοράς και μάθετέ τους και στα παιδιά.

  1. Ορίστε ως δεδομένο ότι υπάρχουν κοινωνικές δραστηριότητες που πρέπει να είναι απαλλαγμένες από τη χρήση κινητού. Κατά τη διάρκεια ενός γεύματος με την οικογένεια ή με φίλους συμφωνήστε να αφήνετε όλοι τα κινητά μακριά από το τραπέζι ή σε μια άκρη του τραπεζιού, με την οθόνη στραμμένη προς τα κάτω.
  2. Κατά τις κοινωνικές δραστηριότητες χαμηλώστε τον ήχο των ειδοποιήσεων, που μπορούν να σας βάλουν σε πειρασμό και να διασπάσουν την προσοχή σας από την διαπροσωπική επαφή.
  3. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσετε το κινητό, ζητήστε συγγνώμη, απομακρυνθείτε από τον περίγυρο και μετά ασχοληθείτε μαζί του. Με τον τρόπο αυτό δεν είστε αγενής, αγνοώντας τους συνομιλητές σας και δεν τους κάνετε να αισθάνονται απόρριψη.
  4. Αν αντιμετωπίσετε phubbers, μιλήστε τους για το πώς σας κάνει να αισθάνεστε η συμπεριφορά τους και εξηγήστε τους τις συνέπειες στην επικοινωνία σας.

Info: H διεθνής εκστρατεία κατά του φαινομένου μέσα από την ιστοσελίδα http://stopphubbing.com/ αναλαμβάνει να στείλει εκ μέρους σας στους phubbers ευγενικά σημειώματα μέσω e-mail, καθώς και πληροφορίες και συμβουλές.

Πηγές:

https://www.kent.ac.uk/news/society/17584/phubbing-can-threaten-our-basic-human-needs-research-shows

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0747563215300704

https://www.baylor.edu/mediacommunications/news.php?action=story&story=182395

https://www.psychologytoday.com/us/blog/skills-healthy-relationships/201510/the-problem-phubbing

https://www.newportacademy.com/resources/mental-health/phubbing-why-its-bad-for-us/

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0747563216302709?via%3Dihub

https://www.newportacademy.com/resources/mental-health/how-to-recognize-and-heal-teen-attachment-disorder/

https://econpapers.repec.org/article/ucpjacres/doi_3a10.1086_2f690940.htm