Βαγγέλης Ηλιόπουλος

O Βαγγέλης Ηλιόπουλος, ένας από τους πιο γνωστούς συγγραφείς παιδικών βιβλίων μιλάει στο Kids@Safety για το θέμα της σωστής αξιοποίησης της τεχνολογίας από τα παιδιά, αλλά και του ηλεκτρονικού εκφοβισμού.

Βαγγέλης Ηλιόπουλος Ένας από τους πιο γνωστούς συγγραφείς παιδικών βιβλίων, υποψήφιος για το Βραβείο Άντερσεν και Πρεσβευτής Παιδικού Νεανικού Βιβλίου 2018

Οι γονείς καλούνται πλέον να είναι ενήμεροι για τις εξελίξεις στην τεχνολογία και να προσπαθούν να δείξουν στα παιδιά τους πώς μπορούν να αξιοποιήσουν με δημιουργικό τρόπο τις δυνατότητες που προσφέρουν εργαλεία όπως το Διαδίκτυο. Προϋπόθεση να βρίσκονται πάντα κοντά στα παιδιά και να επικοινωνούν μαζί τους. Αυτό υποστηρίζει στο kidsatsafety.gr ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος, ένας από τους πιο γνωστούς συγγραφείς παιδικών βιβλίων, υποψήφιος για το Βραβείο Άντερσεν και Πρεσβευτής Παιδικού Νεανικού Βιβλίου 2018, ο οποίος έχει ασχοληθεί εκτενώς με το θέμα της σωστής αξιοποίησης της τεχνολογίας από τα παιδιά, αλλά και του ηλεκτρονικού εκφοβισμού.

Είστε ένας από τους πιο πολυδιαβασμένους συγγραφείς παιδικών βιβλίων. Βλέπετε αλλαγές στις προτιμήσεις των παιδιών - αναγνωστών ως προς την θεματολογία, εξαιτίας της τεχνολογίας; Το παραδοσιακό βιβλίο υποχωρεί έναντι των ebook ή όχι;

Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο, τα ebooks δεν έχουν καταφέρει να πάρουν ούτε ένα μικρό ποσοστό της αγοράς του Παιδικού Βιβλίου. Το παιδικό βιβλίο παραμένει χάρτινο και νομίζω θα παραμείνει για πολύ καιρό ακόμα. Η θεματολογία που ενδιαφέρει τα παιδιά σαφώς επηρεάζεται από την καθημερινότητά τους, κι αφού η τεχνολογία είναι στη ζωή τους, είναι και στις επιλογές του τι θα διαβάσουν.

Μία από τις τάσεις των τελευταίων ετών είναι η έντονη χρήση των αποκαλούμενων emoticons. Έχουμε φθάσει στο σημείο που να μπορούμε να πούμε ότι τα συναισθήματα ψηφιοποιούνται;

Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Έχουμε φθάσει σε σημείο να αναρωτιόμαστε αν τα παιδιά μας μιλάνε πλέον με εικόνες αντί με λέξεις. Ειλικρινά, δεν ξέρω αν στο μέλλον ένας έφηβος αντί να πει στην κοπέλα του «σε αγαπώ» θα προτιμήσει να της στείλει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια φατσούλα με μάτια καρδούλες.

Το πρόβλημα είναι πάντως πως οι εξελίξεις είναι τόσο γρήγορες που, σε πολλές περιπτώσεις, ούτε οι γονείς ούτε οι εκπαιδευτικοί είναι σε θέση να τις παρακολουθήσουν. Και το μόνο που μπορεί να κάνει ένας γονιός είναι να βρίσκεται όσο πιο κοντά μπορεί στα παιδιά του, να συζητάει μαζί τους και, το κυριότερο, να προσπαθήσει να τα ακολουθήσει στον τεχνολογικό εναλφαβητισμό.

Πιστεύετε ότι αυτή η επικοινωνία με τις εικόνες μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι παραπάνω;

Αυτό που παρατηρώ είναι πως καταστρέφεται η επικοινωνία του λόγου και της προφορικής και γραπτής έκφρασης. Το τηλέφωνο, για παράδειγμα, δεν είναι πια το βασικό μέσο επικοινωνίας των εφήβων. Βλέπω ότι οι έφηβοι είναι πιο εύκολο να πουν κάτι με γραπτό μήνυμα γεμάτο συντομογραφίες και greeklish παρά προφορικά.

Θεωρείτε ότι αυτές οι ψηφιακές εξελίξεις αλλάζουν τον τρόπο σκέψης μας, ειδικά όσον αφορά τις μικρότερες ηλικίες;

Επειδή είμαι άνθρωπος του λόγου, θεωρώ πως ό,τι επηρεάζει το λόγο, επηρεάζει και τη σκέψη. Λόγος και σκέψη είναι αλληλένδετα για μένα. Και αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μία επιρροή της σκέψης επί της ουσίας. Αλλά η επιρροή είναι και στην ίδια μας τη ζωή. Είναι εντυπωσιακό ότι πλέον τα παιδιά -και το βλέπω και στα δικά μου παιδιά- θεωρούν ότι αν δεν ανεβάσουν μία φωτογραφία για ένα γεγονός, αυτό το γεγονός δεν έχει συμβεί. πένθιμες ανακοινώσεις. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αντικαταστήσει την… πλατεία του χωριού. Μόνο που στα μέσα υπάρχει πάντα τρόπος άλλο να είσαι και άλλο να δείχνεις, ενώ στην πλατεία σε ήξεραν.

Τι σας οδήγησε στην συγγραφή του βιβλίου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό»;

Είχα γράψει από το 2001 μια από τις τρεις ιστορίες του βιβλίου «Μίλα μη φοβάσαι» και ασχολιόμουν ήδη με τον εκφοβισμό. Όταν είδα την νέα τάση o εκφοβισμός να γίνεται ηλεκτρονικός, αλλά και πόσο άσχετοι είναι οι γονείς, αποφάσισα να γράψω για το Cyber Bulling τρεις ιστορίες και μια τέταρτη. Πρόκειται για ιστορίες που μπορεί να συμβούν στον καθένα. Δεν πιάνω ακραίες περιπτώσεις, αλλά καθημερινές, έτσι για να πολεμήσω την παγίδα του «ε, καλά μωρέ σε εμένα θα τύχει;». Ναι μπορεί να τύχει σε οποιονδήποτε.

Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε τα παιδιά ώστε να μας μιλούν για θέματα ηλεκτρονικού εκφοβισμού;

Τα απενοχοποιούμε και τα πείθουμε να μιλάνε για τα πάντα με εμάς τους γονείς τους ή με τους ειδικούς. Η ντροπή και η ενοχή είναι οι πιο κακοί σύμβουλοι. Δεν πρέπει να γίνουν εμπόδιο ανάμεσα στα παιδιά και σε εμάς.

Το χάσμα των γενεών υπήρχε πάντα. Είναι πλέον μεγαλύτερο λόγω της τεχνολογίας;

Νομίζω πως είναι βαθύτερο. Επειδή η τεχνολογία ορίζει τις αλλαγές, η απόσταση μεταξύ δύο γενεών ορίζεται και από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Ο γιος μου δεν μπορεί να φανταστεί μια εποχή που δεν είχε Social Media. Αλλά και οι μεγάλοι νομίζουν ότι επειδή το παιδί τους δεν είναι μπροστά στην τηλεόραση, αλλά είναι στον υπολογιστή, δεν βλέπει και τηλεόραση. Δεν ξέρουν ότι σήμερα τα παιδιά βλέπουν τηλεόραση με άλλο τρόπο. Διαλέγουν εκείνα τι θα δουν χωρίς να υπάρχει εκείνο το δικό μας «τι παίζει τώρα;». Αν ένας γονιός είναι τεχνολογικά «αναλφάβητος», πώς μπορεί να προστατεύσει το παιδί του;

Πώς, λοιπόν, μπορούν να καλύψουν αυτό το κενό οι γονείς;

Οι γονείς θα πρέπει να ενημερωθούν. Καλό θα ήταν να υπάρχουν, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη, κέντρα όπου ο γονιός να μπορεί να μάθει για τις τεχνολογικές εξελίξεις, όπως επίσης να μπορούν και τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε τεχνολογικά εργαλεία, όπως το Διαδίκτυο, όντας μέσα σε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον. Στο εξωτερικό, οι βιβλιοθήκες είναι ένα σημείο που γίνεται αυτό. Και υπάρχουν παραδείγματα και στην Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι στο οποίο θα μπορούσαν να βοηθήσουν τόσο η τοπική αυτοδιοίκηση, όσο και τα σχολεία. Ο ρόλος των εκπαιδευτικών, άλλωστε, είναι πολύ σημαντικός, καθώς το σχολείο θα πρέπει να μαθαίνει στα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν σωστά τα τεχνολογικά εργαλεία που έχουν στη διάθεση τους. Μέσα που είναι πολύ περισσότερα σε σχέση με το παρελθόν, κάτι που είναι ιδιαίτερα θετικό. Για παράδειγμα, η βιβλιογραφική έρευνα είναι πλέον προσβάσιμη και από έναν μαθητή. Αλλά θα πρέπει να μάθουν τα παιδιά πώς να κάνουν σωστή έρευνα ελέγχοντας τις πηγές τους και την αξιοπιστία τους.

Άρα, το κλειδί είναι η επικοινωνία με τα παιδιά μας;

Είναι πολύ βασικό. Πρέπει να είμαστε λίγο «πονηρεμένοι», να γνωρίζουμε τα βασικά και να επικοινωνήσουμε στα παιδιά μας ορισμένες βασικές αρχές όσον αφορά στη χρήση του Διαδικτύου. Τουλάχιστον στα μικρότερα παιδιά, καθώς οι έφηβοι, σε πολλές περιπτώσεις, γνωρίζουν περισσότερα από τους γονείς τους. Το βασικό σημείο, όμως, είναι ότι θα πρέπει να έχουμε κι εμείς σχέση με την τεχνολογία.

Λίγα λόγια για τον Βαγγέλη Ηλιόπουλο

Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε παιδαγωγικά και θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 1984 εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το 1995 εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο του για παιδιά. Το 1997 κυκλοφόρησε ο Τριγωνοψαρούλης.

Ακολούθησαν άλλα πέντε βιβλία με περιπέτειες του Τριγωνοψαρούλη, ο οποίος έγινε ο πιο αγαπημένος σύγχρονος ήρωας της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας. Από το 1995 μέχρι σήμερα, έχει εκδώσει πάνω από 50 βιβλία για παιδιά και νέους, πολλά από τα οποία έχουν τιμηθεί με διακρίσεις, βραβεία και επαίνους. Ένα από τα βιβλία του είναι και το «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό», ένα βιβλίο από το οποίο τα παιδιά θα πάρουν δύναμη για να κάνουν… delete στο cyber bulling.

Συμμετέχει σε διεθνή φεστιβάλ λογοτεχνίας (Μπάνκια, Βερολίνο) και πολλά βιβλία του έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό (Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Αγγλία, Κορέα, Μαλαισία, Σερβία). Γράφει άρθρα σε περιοδικά, εφημερίδες και ιστότοπους για την προώθηση της φιλαναγνωσίας. Είναι υποψήφιος για το βραβείο Άντερσεν της ΙΒΒΥ και Πρεσβευτής Παιδικού Βιβλίου 2018.

Μάθετε περισσότερα για εκείνον στο facebook και στο http://www.vagelisiliopoulos.gr