Οι γονείς πρέπει να δίνουν το καλό παράδειγμα στα παιδιά τους

Υπέρ της αξιοποίησης των τεχνολογικών εξελίξεων με θετικό τρόπο και κατά της τεχνοφοβίας τάσσεται ο γνωστός συγγραφέας, Μανώλης Ανδριωτάκης, ο οποίος στη συνέντευξη του στο kidsatsafety.gr επισημαίνει την ανάγκη που υπάρχει για βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων των γονιών, ώστε να μπορέσουν να καθοδηγήσουν σωστά τα παιδιά τους.

Μανώλης Ανδριωτάκης Έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία κι έχει σκηνοθετήσει 5 ντοκιμαντέρ. Είναι ο εμπνευστής της διαδικτυακής εκπομπής βιβλίου GarageBOOKS.

Οι ψηφιακές τεχνολογίες αλλάζουν τον τρόπο σκέψης μας, τις αξίες μας, τον ανθρωπισμό μας;

Διαχρονικά, η τεχνολογία αλλάζει τον άνθρωπο και τον διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό. Σίγουρα, κάθε νέα τεχνολογία φέρνει και κινδύνους και ερχόμαστε αντιμέτωποι με νέες προκλήσεις. Όμως, τις προκλήσεις πρέπει να τις κοιτάμε κατάματα. Και ο ρόλος μου είναι να κάνω γνωστές τις προκλήσεις και στη συνέχεια να ανταποκρινόμαστε σε αυτές.

Η τεχνολογία έχει άλλοτε αρνητικό και άλλοτε θετικό πρόσημο, αλλά εξαρτάται από εμάς πως θα αντιδράσουμε, πως θα τη χρησιμοποιήσουμε, πως θα την εντάξουμε στη ζωή μας δημιουργικά, πως δεν θα γίνουμε υπηρέτες της, αλλά πως θα γίνει αυτή υπηρέτης μας. Δεν πιστεύω ότι η τεχνολογία μάς έχει αλλάξει προς το χειρότερο, παρά τις περί του αντιθέτου απόψεις. Κάθε τεχνολογική εξέλιξη στην αρχή δημιουργεί ανησυχία, δισταγμό και φόβο. Όμως, δεν πρέπει να λειτουργεί ανασταλτικά, αλλά ενθαρρυντικά, να βλέπουμε σε βάθος αυτό που συμβαίνει και να μην αρκούμαστε στις επιφανειακές εκτιμήσεις. Η τεχνολογία μας δίνει εργαλεία, τα οποία πρέπει να αξιοποιήσουμε θετικά. Πιστεύω στην ψηφιακή ενδυνάμωση, στην αξιοποίηση των τεχνολογικών εργαλείων για να βελτιωθούμε.

Σε αυτή την νέα, ψηφιακή πραγματικότητα, τι κατευθύνσεις πρέπει να δίνουμε στα παιδιά μας όσον αφορά στη χρήση του Διαδικτύου;

Κατ’ αρχάς, αυτό που πρέπει να επισημάνουμε είναι η υστέρηση που έχουμε ως χώρα σε επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων. Σύμφωνα με το δείκτη DESI (Digital Economy and Society Index), η Ελλάδα βρίσκεται στην 26η θέση μεταξύ των 28 κρατών – μελών της Ε.Ε. Αυτό, όμως, που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι πως οι ψηφιακές δεξιότητες, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν και το κομμάτι της προστασίας από τους κινδύνους που υπάρχουν. Αφορούν το πώς να αξιοποιήσεις δημιουργικά τι υπάρχει, ακόμη και το πότε θα πρέπει να κάνεις μία «αποτοξίνωση» από τη συνεχή χρήση.

Στην Ελλάδα υπάρχει, δυστυχώς, ψηφιακός αναλφαβητισμός. Μπορεί στο ποσοστό διείσδυσης του Διαδικτύου να βρισκόμαστε αρκετά πίσω, αλλά είμαστε η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό ενημέρωσης από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είμαστε πρώτοι στη χρήση των ad blockers και τελευταίοι στην εμπιστοσύνη προς τους δημοσιογράφους και τα μέσα ενημέρωσης. Προτιμάμε την αλγοριθμική ενημέρωση που προσφέρουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με αποτέλεσμα να δημιουργούμε αυτό που αποκαλείται information cocoons, ή αλλιώς echo chambers όπου βλέπουμε μόνο ειδήσεις που είναι κοντά στις ιδέες μας.

Το πρόβλημα είναι πως υπάρχει έλλειμμα ψηφιακών δεξιοτήτων και στις μικρότερες ηλικίες, πολύ απλά επειδή τα παιδιά δεν έχουν κάποια πυξίδα από τη στιγμή που οι γονείς τους δεν είναι σε θέση να τα κατευθύνουν.

Από την άλλη πλευρά, θέλω να τονίσω ότι δεν θεωρώ ότι πρέπει να φοβίζουμε τους πολίτες. Αντίθετα, θα πρέπει να υπάρξει ευαισθητοποίηση, με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να αναλάβουν το ρόλο που τους αναλογεί.

Ποιες είναι οι συμβουλές που θα δίνατε στους γονείς, με βάση την ηλικία των παιδιών τους;

Σε γενικές γραμμές, υπάρχουν τρεις ηλικιακές ομάδες. Η πρώτη περιλαμβάνει τα παιδιά έως 6 ετών. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να μάθεις στο παιδί να ελέγχει τη χρήση, πρέπει ο υπολογιστής να κλείνει, να θέτεις όρια στην παρόρμηση του παιδιού.

Η δεύτερη ομάδα είναι αυτή μεταξύ 7 και 12 ετών, δηλαδή οι μαθητές του Δημοτικού. Εδώ, ο γονιός θα πρέπει να συνδέσει την ελευθερία στη χρήση με την ευθύνη της χρήσης. Πρέπει να κάνεις στο παιδί κατανοητό ότι μπορεί να χρησιμοποιεί τον υπολογιστή, αλλά ότι θα πρέπει να γνωρίζει και την ευθύνη που έχει. Να συνδέει την αιτία με το αποτέλεσμα.

Η τρίτη ομάδα περιλαμβάνει τα παιδιά άνω των 13 ετών. Σε αυτή την ομάδα είναι πιο δύσκολο να θέσεις όρια, αλλά το παιδί πρέπει να μάθει να έχει συναίσθηση και να αλλάζει την προοπτική της ματιάς του. Στην προκειμένη περίπτωση χρειάζεται να υπάρξει προσέγγιση με κατανόηση και η συζήτηση είναι το σημείο - κλειδί.

Γενικότερα, εκτιμώ ότι υπάρχουν 10 σημεία που πρέπει να δώσουν έμφαση οι γονείς. Και αυτά είναι:

  1. Να δίνουν το καλό παράδειγμα στα παιδιά τους όσον αφορά τη χρήση των ψηφιακών συσκευών.
  2. Να λειτουργούν ως καθοδηγητής και σύμβουλος για τα νέα μέσα.
  3. Να συνάπτουν ένα είδος άτυπου συμφωνητικού (σ.σ. υπάρχουν τέτοια παραδείγματα στο Διαδίκτυο) που να τίθενται κάποιοι απαράβατοι κανόνες όσον αφορά στη χρήση. Είναι κάτι που λειτουργεί αρκετά καλά με τους έφηβους.
  4. Να θέτουν από νωρίς τα όρια στη χρήση.
  5. Ο καλός ύπνος είναι πολύ σημαντικός παράγοντας και δεν πρέπει να υπάρχουν γύρω από το κρεβάτι ψηφιακές συσκευές.
  6. Είναι σημαντικό να υπάρχουν διαλλείματα στη χρήση. Να κάνουν τα παιδιά ένα είδος log off.
  7. Να υπάρχει διαρκής ενημέρωση για τις τεχνολογικές εξελίξεις.
  8. Ο γονιός πρέπει να είναι σε εγρήγορση, όσον αφορά το χρόνο που δαπανά σε συσκευές το παιδί του. Υπάρχουν, μάλιστα, εφαρμογές που μετράνε το χρόνο χρήσης.
  9. Να καταλάβει ότι κάθε ηλικία έχει τις δικές της προκλήσεις.
  10. Να γίνει κατανοητό σε γονείς και παιδιά ότι δεν είναι λάθος να ζητάνε βοήθεια, όποτε και αν χρειαστεί. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί παίζει διαρκώς video games, τότε κάτι πρέπει να κάνει ο γονιός.

Πιστεύετε ότι η έντονη ενασχόληση με τις ψηφιακές τεχνολογίες δημιουργεί προβλήματα συγκέντρωσης;

Το θέμα της προσοχής και της συγκέντρωσης είναι πολύ σημαντικό. Αυτό που βλέπουμε είναι πως η υπερβολική χρήση τεχνολογιών και το να βρισκόμαστε διαρκώς μπροστά από μία οθόνη οδηγεί σε απώλεια συγκέντρωσης. Είναι απαραίτητο να βρούμε μία ισορροπία.

Αυτό που πρέπει να επισημάνω είναι πως τα ψηφιακά μέσα ενισχύουν την ακούσια προσοχή, αλλά αποδυναμώνουν την εκούσια. Και αυτό δεν είναι σωστό. Γι’ αυτό και πρέπει να προσπαθούμε να ωθούμε τα παιδιά μας προς δραστηριότητες που απαιτούν εκούσια προσοχή, όπως είναι η ανάγνωση ενός βιβλίου ή η ενασχόληση με τον αθλητισμό. Το παιδί έχει πολλούς περισπασμούς και πρέπει να υπάρχει μία ισορροπία.

Γιατί χρειάζεται ένα βιβλίο όπως το «Πρόσεξε με»; Ποιοί ήταν οι λόγοι που σας ώθησαν στη συγγραφή του;

Πρόκειται για ένα βιβλίο που προέκυψε με βάση τις σημειώσεις για τα σεμινάρια που κάνω για ανθρώπους που επιζητούν να βελτιώσουν και να κάνουν πιο στοχευμένη την παρουσία τους στο Διαδίκτυο.

Το κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η προσοχή. Όλοι ερίζουμε για την προσοχή των υπόλοιπων χρηστών των ψηφιακών μέσων. Και ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση αυτής της προσοχής είναι μεγάλος. Οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν τα μέσα για να έλξουν την προσοχή των χρηστών, ενώ οι μεμονωμένοι χρήστες έχουν λιγότερους πόρους και αντίστοιχα λιγότερες ευκαιρίες.

Αυτό που υποστηρίζω είναι πως υπάρχει η «βιομηχανία της προσοχής» και η «βιοτεχνία του ενδιαφέροντος». Η πρώτη αναφέρεται στις μεγάλες εταιρείες και οργανισμούς και η δεύτερη στους μεμονωμένους χρήστες. Αυτό, όμως, που έχει σημασία είναι πως πλέον μπορεί κάποιος από το κινητό τηλέφωνο ή από τον προσωπικό υπολογιστή του να προσελκύσει το ενδιαφέρον των άλλων χρηστών, έχοντας δημιουργήσει ένα πλάνο στρατηγικής για την προώθηση των δικών του δεξιοτήτων και δράσεων. Και η στρατηγική σχετίζεται με το πως θα τοποθετήσεις και διακινήσεις το περιεχόμενο σου.

Λίγα λόγια για τον Μανώλη Ανδριωτάκη

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1974. Έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία κι έχει σκηνοθετήσει 5 ντοκιμαντέρ. Είναι ο εμπνευστής της διαδικτυακής εκπομπής βιβλίου GarageBOOKS. Παρέχει συμβουλές σε οργανισμούς και ιδιώτες σχετικά με την παρουσία τους στο διαδίκτυο, διδάσκει ψηφιακή ενδυνάμωση, διαδικτυακή δημοσιογραφία και στρατηγική περιεχομένου.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ: www.andriotakis.com | www.garagebooks.gr