10 + 1 βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε για τη δημιουργία ψηφιακού προφίλ του παιδιού σας

«Μαμά, όλοι οι συμμαθητές μου έχουν προφίλ!». Είναι μια πρόταση που μάλλον δεν θα χαρείτε να ακούσετε, αλλά σίγουρα δεν μπορείτε και να την αποφύγετε. Επτά στα δέκα παιδιά στην Ελλάδα μπαίνουν στις διαδικτυακές κοινότητες πριν γίνουν 13 ετών, προσκαλώντας και τα υπόλοιπα στον μαγικό κόσμο του Internet. Ευτυχώς, το κλειδί της πόρτας του παιδιού σας στον καινούριο αυτόν κόσμο το κρατάτε εσείς. Το θέμα, συνεπώς, είναι τι του επιτρέπετε, τι του διδάσκετε, πώς το ελέγχετε και πόσο ελεύθερο το αφήνετε.

Στην πραγματικότητα, η ηλικία που το παιδί μπορεί για πρώτη φορά να αποκτήσει προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι καθαρά υπόθεση των κηδεμόνων του. Οι δημοφιλείς πλατφόρμες απαιτούν τα παιδιά να είναι 13 ετών για να κάνουν εγγραφή, όριο που οφείλεται στον Νόμο για την Προστασία της Ιδιωτικής Ζωής των Παιδιών στο Διαδίκτυο (COPPA), ο οποίος ισχύει στις ΗΠΑ και απαγορεύει στις εταιρείες να συλλέγουν προσωπικές πληροφορίες για άτομα που δεν έχουν συμπληρώσει τον 13ο χρόνο ζωής τους. Η αλήθεια είναι πως αυτή περίπου είναι και η ηλικία που τα παιδιά αρχίζουν να αποκτούν ευρύτερη αντίληψη για το περιβάλλον τους, αλλά και συναίσθηση του τι είναι σωστό να μοιράζονται διαδικτυακά.

Όπως και να έχει -είτε στα 13, είτε και νωρίτερα-, το παιδί, ως νέος χρήστης των ψηφιακών κοινωνικών δικτύων, χρειάζεται έναν μέντορα. Αυτός είναι ο ρόλος που καλείστε να αναλάβετε, προκειμένου να διασφαλίσετε πως η καινούρια του εμπειρία θα είναι ταυτόχρονα διασκεδαστική και ασφαλής. Η δική σας ασφαλιστική δικλείδα, από την άλλη, είναι η γνώση, αφού δεν είναι εύκολο να ελέγξετε τη δραστηριότητα του παιδιού σε ένα περιβάλλον αν εσείς δεν το γνωρίζετε. Ίσως γι’ αυτό, πρώτος κανόνας ασφαλείας είναι να οδηγήσετε το παιδί στο μέσο που χειρίζεστε εσείς.

Εξάλλου, η επιλογή της πλατφόρμας είναι πολύπλευρα σημαντική. Ακόμη και αν εσείς γνωρίζετε την χρήση όλων των μεγάλων κοινωνικών δικτύων, κάντε την έρευνά σας πριν αποφασίσετε σε ποιο μέσο θα επιτρέψετε στο παιδί να αποκτήσει προφίλ. Συζητείστε μαζί του τα υπέρ και τα κατά του κάθε μέσου και, αν θεωρείτε ότι αυτό που προτιμά δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία του, στρέψτε το στην πλατφόρμα που εσείς εγκρίνετε. Το Facebook, για παράδειγμα, μπορεί να είναι καταλληλότερο από το Snapchat για ένα καινούργιο και νεαρό μέλος της ψηφιακής κοινότητας.

Τα επόμενα 10 + 1 βήματα είναι ζήτημα οργάνωσης, υπομονής και επιμονής...

  1. Φτιάξτε μαζί το προφίλ του. Επιλέξτε από κοινού τη φωτογραφία, τις πληροφορίες που θα φαίνονται δημόσια, τους φίλους που θα προσκαλέσει, τον κωδικό πρόσβασης. Εξηγήστε του ότι φίλοι του μπορεί να είναι μόνο οι γνωστοί του και πως απαγορεύεται ρητώς να αποδέχεται αιτήματα αγνώστων. Απαιτήστε αρχικά να είστε παρόντες όταν μπαίνει στο λογαριασμό του και ξεκαθαρίστε ότι θα πρέπει πάντα να γνωρίζετε το password.
  2.  Χρησιμοποιήστε τις ρυθμίσεις απορρήτου. Κάντε μαζί τη διαδικασία και διδάξτε στο παιδί πώς θα ελέγχει την πρόσβαση τρίτων στις πληροφορίες και τις αναρτήσεις του. Εκπαιδεύστε το να κάνει τακτικό έλεγχο στις ρυθμίσεις αυτές, τις πρώτες φορές μαζί σας και στη συνέχεια μόνο του.
  3. Ορίστε με σαφήνεια τα όρια στις πληροφορίες. Εξηγήστε του ότι δεν κοινοποιούμε την διεύθυνση του σπιτιού, του σχολείου, του φροντιστηρίου ή οποιαδήποτε λεπτομέρεια ή φωτογραφία μπορεί να οδηγήσει σε αυτές τις πληροφορίες. Αναλύστε τι είναι τα προσωπικά δεδομένα και γιατί πρέπει να τα διαφυλάσσει.
  4. Μάθετέ του τον κανόνα «σκέφτομαι πριν ποστάρω». Εξηγήστε πως κάθε δημοσίευση είναι ανοιχτή σε φίλους ή και φίλους φίλων και πως ό,τι ανεβαίνει στο Διαδίκτυο είναι για πάντα στο Διαδίκτυο. Κάντε μαζί «ασκήσεις δημοσιεύσεων», αφήστε το, δηλαδή, να γράψει αυτό που θέλει ή να επιλέξει μια φωτογραφία, και στη συνέχεια ζητήστε του να το ξανασκεφτεί. Αν διαφωνείτε με τη δημοσίευση, εξηγήστε του γιατί δεν πρέπει να την κάνει, πριν την απορρίψετε.
  5. Τονίστε ότι οι κανόνες καλής συμπεριφοράς ισχύουν. Όσα του μαθαίνατε από μικρή ηλικία εφαρμόζονται και στον κόσμο του Διαδικτύου. Πρέπει να απαιτεί και να αποδίδει σεβασμό. Ελέγξτε τις υποψήφιες δημοσιεύσεις του και αλλάξτε τη διατύπωση ή απορρίψτε τις, αν χρειαστεί, εξηγώντας το γιατί. Εφαρμόστε τη μέθοδο για αρκετές ημέρες, ώσπου να σιγουρευτείτε ότι έχει κατανοήσει πλήρως τους κανόνες.
  6. Γίνετε φίλος και ακόλουθος. Ξεκαθαρίστε πως αυτή είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις για να του επιτρέψετε να αποκτήσει λογαριασμό.
  7. Δείξτε τον δρόμο προς το «μπλοκ» και την «αγνόηση». Μιλήστε του για τα δύο μαγικά «κουμπιά» ασφαλείας και τον ρόλο τους. Τονίστε ότι ο κανόνας «δεν μιλάμε σε αγνώστους» ισχύει.
  8. Απαγορεύστε ρητά τη χρήση κάμερας. Εξηγήστε τους κινδύνους και επιτρέψτε του να χρησιμοποιήσει webcam μόνο αν είστε παρόντες.
  9. Διδάξτε τους κανόνες στην ανταλλαγή μηνυμάτων. Είναι όλοι όσοι θέσατε παραπάνω. Ισχύει ακόμη και ο κανόνας «σκέψου πριν ποστάρεις», αφού η συνομιλία μπορεί να φαίνεται ιδιωτική, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Κάθε μήνυμα μπορεί να αναπαραχθεί, να φωτογραφηθεί, να προωθηθεί κλπ.
  10. Μιλήστε ανοιχτά για ό,τι σας ανησυχεί. Η πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου καταγράφει πως από τα παιδιά που χρησιμοποιούν τα ψηφιακά κοινωνικά δίκτυα το 14% μοιράζεται προσωπικό υλικό, το 41% αποδέχεται αιτήματα φιλίας από αγνώστους, το 21% έχει συναντηθεί με κάποιον που γνώρισε στο Διαδίκτυο. Εξηγήστε του έναν έναν τους κινδύνους που ενέχει κάθε μία από αυτές τις συμπεριφορές. Αν νομίζετε πως δεν θα τους κατανοήσει, τότε δεν είναι ακόμη ώρα να αποκτήσει προφίλ.
  11. Θέστε όρια στον χρόνο και τον χώρο. Εξηγήστε πως δεν επιτρέπεται να είναι συνεχώς καλωδιωμένο, πως οι ώρες μελέτης, φαγητού, παιχνιδιού με φίλους κλπ. είναι αποκλειστικά αφιερωμένες στην πραγματική ζωή και όχι στην ψηφιακή. Είναι καλό να μην κάνετε εξαιρέσεις, αφού είναι η μόνη σας ευκαιρία να εκπαιδεύσετε το παιδί στο κρίσιμο αυτό θέμα. Ο έλεγχος θα είναι εύκολος στην αρχή, οπότε και θα κάνετε μαζί χρήση του μέσου ή θα απαιτήσετε να είστε παρόντες όταν παιδί μπαίνει στον λογαριασμό του. Ωστόσο, θα δυσκολέψει στη συνέχεια.

O χρόνος που θα χρειαστεί να μεσολαβήσει από την ώρα που θα φτιάξετε το προφίλ έως τη στιγμή που θα αφήσετε το παιδί να μπει χωρίς τη δική σας επίβλεψη, εξαρτάται από την ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού. Είναι χρήσιμο να μην επιτρέψετε αρχικά στο παιδί να κατεβάσει την εφαρμογή στο κινητό του. Έτσι θα ελέγχετε πιο εύκολα τον χρόνο που θα ξοδεύει στο προφίλ του, αλλά και τη δραστηριότητά του. Μιλήστε του με έμφαση από την πρώτη στιγμή για την υπερέκθεση και εξηγήστε του γιατί δεν πρέπει να κάνει σωρεία δημοσιεύσεων καθημερινά.

Βίντεο για να δείτε μαζί με το παιδί

Πηγές:

https://saferinternet4kids.gr/press-newsletter/researchresults/